Postęp cywilizacyjny przejawiający się dynamicznym rozwojem poszczególnych dziedzin techniki w tym głównie komunikacji, energetyki, budownictwa obiektów lądowych i hydrotechnicznych powoduje pojawianie się i narastanie nowych złożonych zagrożeń dla ludzi, mienia i środowiska przyrodniczego.

Zakres działań OSP stale wzrasta coraz częściej realizują one zadania z zakres ratownictwa powodziowego, czego dobitnym przykładem jest ubiegłoroczna powódź. Likwidują zagrożenia związane z nietypowym zachowaniem się zwierząt czy też podejmują działania związane z szeroko rozumianą ochroną ludności w tym:

• oświetlanie i podtrzymywanie awaryjne zasilania pracy urządzeń,
• dekontaminacja wstępna na poziomie podstawowym w przypadku skażeń,
• wykonywanie zadań humanitarnych w sytuacjach zagrożeń dla ludności podczas np.:  śnieżyc, suszy, powodzi, itp.
• owady
• realizacja zadań logistycznych i zabezpieczających podczas klęsk żywiołowych, w tym zapewnienie wody do celów spożywczych, dostawy żywności, tworzenie warunków dla przetrwania osobom ewakuowanym z terenów dotkniętych skutkami klęsk,
• wykonywanie innych zadań w ramach posiadanych możliwości na rzecz ochrony ludności zleconych przez lokalny samorząd.

Główne zadania dla OSP dotyczą zabezpieczenia terenów wsi, małych miast i osiedli. Bardzo często one są jednymi podmiotami ratowniczymi na terenie gminy. Dzięki OSP zachowane jest kryterium czasowe pozwalające skutecznie likwidować zagrożenia, minimalizować ich skutki na całym obszarze województwa. Strażacy OSP na równi ze służbą PSP wykonują zadania z zakresu gaszenia pożarów, ratownictwa technicznego, ratownictwa medycznego, ekologicznego a ich zakres działania ogranicza jedynie posiadany sprzęt i wyszkolenie.

Ważnym elementem zadań wykonywanych przez OSP jest ochrona przeciwpożarowa obszarów przyrodniczo cennych w tym w szczególności lasów. To właśnie ich liczba OSP ich rozmieszczenie, mobilność i dobra współpraca ze służbą leśną wpływa na to, iż większość pożarów likwidowana jest w zarodku. W grupie pożarów małe pożary stanowią ponad 95 % ogólnej liczby.

Ochotnicze Straże Pożarne są bardzo często, jako pierwsze uczestniczą w działaniach podczas zagrożeń ekologicznych wód i gruntu. Wielokrotnie duże zagrożenia swój początek miały na małych ciekach i strumykach.

Wg danych KW PSP w Poznaniu w roku 2010 straże pożarne (OSP i PSP) w naszym województwie interweniowały 36 860 razy (wyjazd, co 13 minut) podejmując interwencje w:

• 8214 pożarach,
• 27431 miejscowych zagrożeniach (głównie ratownictwo drogowe),
• 1215 alarmach fałszywych.

W porównaniu z rokiem 2009 jest to wzrost o ponad 350 interwencji.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że po raz pierwszy w historii Ochotnicze Straże Pożarne brały udział w ponad 50% działań ratowniczych (53%) i tak przedstawia się to następująco:

- udział w działaniach samodzielnie 40%,

- razem z jednostkami ratowniczo-gaśniczymi PSP 13 %.

W działaniach ratowniczych wzięło udział ogółem 243 622 ratowników, z czego 132 769 z OSP. Stanowi to 54 % wszystkich ratowników biorących udział
w działaniach ratowniczych w 2010 r.

Średnia liczba wyjazdów do akcji przypadająca na „1” OSP w 2010 r. wyniosła - 4, a na OSP z KSRG - 62. Ponad 40 OSP brało udział w roku 2010 w 100 i więcej działaniach ratowniczych. Najwięcej wyjazdów odnotowują OSP znajdujące się w pobliżu szlaków komunikacyjnych. Szczególną rolę w działaniach ratowniczych odgrywają OSP włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Stanowią one 16% wszystkich OSP, natomiast wykonują około 75% działań ratowniczych przeprowadzanych przez OSP.

Pozytywna ocena współpracy między OSP a jednostkami PSP sprawiła, że ponad
70 OSP wchodzi w skład tzw. Wielkopolskiej Brygady Odwodowej OSP stworzonej o z myślą o prowadzeniu działań ratowniczych o dużych rozmiarach.

Wysoki procent (53%) udziału OSP w działaniach ratowniczych jest potwierdzeniem ważnej roli, jaką odgrywają w operacyjnym zabezpieczeniu województwa wielkopolskiego.

OSP mają dominujące znaczenie w akcjach ratowniczych w miejscowościach (terenach), gdzie nie ma Jednostek Ratowniczo-Gaśniczych (JRG) Państwowej Straży Pożarnej głównie poza granicami administracyjnymi miast powiatowych. Na tych obszarach ratownicy OSP stanowią około 70 % wszystkich ratowników uczestniczących w likwidacji pożarów i miejscowych zagrożeń.

Bardzo istotnym walorem strażactwa ochotniczego jest duża ekonomiczność działań wyrażająca się bardzo niskimi kosztami osobowymi.